Hakikat ve Gerçeklik

Hakikat ile gerçeklik birbirinden farklı kavramlardır. Gerçeklik, dış dünyada olup biten ile ilgilidir. Hakikat ise öznenin ruhsal dünyasında yer eden, yaşamını biçimlendiren anlamla ilişkilidir. Freud'un ruhsal gerçeklik kavramı bu ayrımı görünür kılar. Bir olayın tam olarak nasıl yaşandığından bir bağ içinde yine de bağımsız olarak, kişinin onu nasıl deneyimlediği ruhsal açıdan belirleyici olur. Bu nedenle, psikanaliz yalnızca "ne oldu?" sorusunu değil, "bu özne için ne anlam taşıdı?" sorusunu da sorar. Hakikat kanıtları ve tanıklarıyla burada yalnızca anlatılanlarda değil; düşlerde, semptomlarda, dil sürçmelerinde ve tekrar eden yaşam örüntülerinde kendini gösterir. Ruhsal gerçeklik denilen şey böylelikle hakikatin izini taşıyan yerdir.